Rize İlçeleri
RİZE İLÇELERİ
Rize'nin bütün ilçeleri ve ilçeleri hakkındaki bilgileri detaylı olarak inceleyin. Karadeniz’in sanayi ve tarım merkezi Rize ilçeleri ile de ülkemizin en sevilen şehirleri arasında yer almaktadır. Aynı anda hem tarım hem sanayi hem de eğitim merkezi sayılan nadir iller arasındaki Rize, 12 ayrı ilçeye sahiptir.
RİZE İLÇELERİ (Alfabetik Sıra)
Rize (il merkezi)
Ardeşen
Çamlıhemşin
Çayeli
Derepazarı
Fındıklı
Güneysu
Hemşin
İkizdere
İyidere
Kalkandere
Pazar
1 – RİZE İLÇELERİ ARASINDA EN KALABALIĞI İL MERKEZİ
Rize ilçeleri arasında en kalabalık nüfusa sahip olanı merkez ilçesidir. Merkez ilçesi, içerisinde bulundurduğu kurumsal firmalar, sanayi kuruluşları ve kamu kurumlarının yanı sıra ayı zamanda ülkemizin en önemli üniversitelerinden olan Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi ile de şehrin kalkınmasını etkilemektedir. Karadeniz turlarının uğrak noktalarından biri olan Rize’de eğer modern bir otelde kalmak ve doyasıya alışveriş yapmak istiyorsanız ihtiyacınız olan ilçe merkezdir.
2 – ARDEŞEN
Uzun yıllar Roma ve Bizans İmparatorluğunun yönetimi altında kalan Ardeşen, daha sonra Trabzon Rum Devletinin yönetimine girmiştir. 1461 yılında Fatih Sultan Mehmet tarafından Trabzon Rum Devleti yıkılınca Ardeşen Bölgesi de Osmanlı İmparatorluğuna katılmıştır.
Ardeşen, 1 Mart 1953 tarihinde İlçe olmuştur. Ardeşen adını alması bir rivayete göre şöyledir; Yavuz Sultan Selim Trabzon Sancak Beyi iken, Osmanlı tahtına sahip çıkmak ister ve bu amacı gerçekleştirmek için Kepa Sancak Beyi olan oğlunun yardımına gerek duyar. Yardım almak için sahil boyu bölgeden geçerken Fırtına Deresi’nde ağaç parçalarını görür. Bölge tamamen boş, bataklık ve çalılıktır. Çevresindekiler, kendisine bölgede kimsenin yaşamadığını söylediğinde; Yavuz Sultan Selim deredeki ağaç parçalarını göstererek “ Bu belde tenha değil, bakın dere yonga taşıyor. Bu yörenin ardı şendir” yani yüksek kesimlerde yerleşim birimleri olduğunu ifade eder. Ardışen sözcüğü zamanla halk dilinde Ardeşen olarak yerleşir.
İlçenin yüzölçümü 743 km² dir. Doğusunda Fındıklı, batısında Pazar, güneyinde Altıparmak Dağları ve kuzeyinde Karadeniz ile çevrilmiş olup, kıyı uzunluğu 10 km dir.
Sahilden 50 km kadar iç kısımlara uzanır. Bölgede Doğu Karadeniz Dağlarının uzantıları ve tepeleri yer alır. İlçenin akarsuları Fırtına Deresi, Durak Deresi, Tunca Deresi, Işıklı Deresi, Dolana Çayı ve Yeniyol Deresi’dir.
Karadeniz ikliminin koşulları İlçe için de geçerli olup, kıyı kısımları ılık ve bol yağışlıdır. İç kısımlara gidildikçe iklim sertleşir. Yıllık ortalama sıcaklık 14–15 C derecedir.
Sarp ve engebeli arazi yapısının ve ikliminin de etkisiyle İlçe’nin bitki örtüsü, genelde 700–2.300 metre yüksekliğindeki kısımları kaplayan ormanlar oluşturmaktadır. Tarıma elverişli arazi % 13, orman alanı % 24, çayır mera alanı % 32, taşlık, kayalık, akarsu ve yerleşim alanı % 31‘dir.
3 – ÇAMLIHEMŞİN
Pazar, Ardeşen, Çayeli, Hemşin, İspir, İkizdere ve Yusufeli (Artvin) ilçeleri ile çevrili olan Çamlıhemşin'in yüzölçümü 880 km², nüfusu 6.280’dır.
Eski adı “Viçealtı” olan ilçe, daha sonraları Çamlıca adını almış en son olarak da Çamlıhemşin adını alarak 1957 yılında ilçe olmuştur. Çamlıhemşin'e bağlı 6 mahalle ve 27 köy bulunmaktadır.
Rize'nin turizm potansiyeli en yüksek olan ilçesidir. Gerek doğal güzellikleri, yaylaları, şelaleleri, buzul gölleri, gerek tarihi dokusuyla ilgi çekmektedir. İlçenin önemli tarihi eserleri Zil Kale, Kale-i Bala, taş kemer köprüler, camiler ve konaklardır. Çamlıhemşin doğa yürüyüşü, kar yürüyüşü, kampçılık, foto safari, rafting, heliski, dağcılık, balıkçılık gibi bir çok alternatif turizm etkinliği için elverişli olanaklara sahiptir.
Bugün popüler bir yayla turizm merkezi durumundaki Ayder Yaylası, kaplıcası, Kaçkar Dağları Milli Parkı ve her mevsim düzenlenen festivalleriyle kenti ziyaret edenlerin mutlaka uğradığı bölgelerden biridir. Fırtına Deresi'nde rafting yapılmakta, ayrıca kışın Kaçkar Dağları'nda heliski yapılmaktadır.
Kaynak: Rize İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
4 – ÇAYELİ
Eski çağlarda Kolhis kültür alanında ve eski Lazlar'ın yerleşim bölgesinde bulunan Mapaura, MS 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu egemenliğine girdi. 6. yüzyıldaki Laz Savaşları sonucunda, Roma/Bizans İmparatorluğunun Karadeniz sahilindeki en son yerleşim noktası olma özelliğini kazandı. 1204 yılında Bizans imparatorluğunun geçici süreyle dağılması üzerine Trabzon'da kurulan Rum İmparatorluğu döneminde de Mapaura/Mapavri Rum egemenliğinin doğudaki son kalesi olarak kaldı. 1461’de II. Mehmed (Fatih)'in Trabzon devletini Osmanlı topraklarına katması üzerine Türk yönetimine girdi. Bunu izleyen yaklaşık 50 yıl boyunca Mapavri Osmanlı Devleti'nin Karadeniz kıyısındaki sınır noktası idi.
1622’de Abaza korsanlarının saldırısına uğrayarak yağmalandı. Şemsettin Sami, Kamasü’l-Alam’da, Mapavri’den "Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Rize kazasına bağlı bir nahiye" olarak söz eder.
I. Dünya Savaşı sırasında iki yıl süreyle Rus işgali altında kalan yöre 9 Mart 1918’de yeniden Türk idaresine girdi. İlçeyi Rize'ye bağlayan sahil yolu Rus işgali döneminde inşa edildi.
Mapavri 1878’de nahiye 1944’de Çaybaşı adıyla ilçe oldu. Sonradan adı Çayeli olarak değiştirildi.Köy adlarının büyük çoğunluğu Rumcadır; ancak az sayıda Lazca ve Ermenice yer adları da vardır. 20. yüzyıl başlarından önce Türkçe yer adı kaydedilmemiştir.
5 – DEREPAZARI
Yine bir kıyı ilçesi olan Derepazarı, İyidere ve Karadeniz’in arasında kalmış küçük bir ilçedir. Sosyal hayatın oldukça hareketli olduğu bu ilçenin en sevilen mevsimi yaz aylarıdır.
6 – FINDIKLI
Rize’nin en doğusunda konumlanan Fındıklı ilçesi, Roma İmparatorluğu ve Trabzon İmparatorluğu esintileri ile dolu bir kültürel mirasa sahiptir. Fındıklı, adından da anlaşılacağı üzere, Rize ilçeleri arasında fındıkçılık konusunda hem iş yükü hem de üretim hacmi olarak en yüksek ilçelerinden biridir.
7 – GÜNEYSU
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da memleketi olan Güneysu ilçesi, köy ve kent yaşamının bir arada bulunduğu ilçelerden biridir. Birbirine çok yakın mesafede hem kasaba hem de köylerin bulunduğu bu ilçe insanı birbiri ile öyle kaynaşmıştır ki sanki herkes aynı aileden geliyor zannedersiniz.
8 – HEMŞİN
Daha önceden Trabzon sınırları içerisinde bulunan Hemşin, 1924 yılında Rize ilçeleri arasındaki Pazar’a bağlanmıştır. 1956 yılında belediye olarak nitelendirilen Hemşin, 120 km2 gibi küçük bir alana yayılmaktadır. İçerisinde 8 köy ve 4 mahallenin bulunduğu Hemşin ilçesi tam bir yöresel ürünler merkezidir.
9 – İKİZDERE
Cimil ve Çamlık derelerin birbirine kavuştuğu noktada yer alan İkizdere, ismini de sahip olduğu iki dereden almıştır. İkizdere, sahip olduğu Şimşirli, Ilıcaköy madensuyu kaynakları, Ovit yaylası, Demirkapı yaylası ve Çağrankaya yaylaları ile ülkenin ve dünyanın her yerinden turisti konuk etmektedir.
10 – İYİDERE
İyidere, Rize’nin hem sosyal hem de ekonomik yönden köy ve kentin birbiri ile harmanlanmış halini oluşturmaktadır. Çay fabrikalarından tarım arazilerine, balıkçılıktan sanayiye birçok alanda çok sayıda mesleğe ev sahipliği eden ilçede yaşam hem ekonomik hem de kültürel açıdan çok zengindir.
11 – KALKANDERE
Yalnızca 95 km2 ‘lik alana yayılmış olan Kalkandere, şehrin en küçük ilçeleri arasındadır. Şehir merkezine sadece 21 km uzaklıkta olan ilçe, doğanın ortasında, dağların arasında kalmıştır. Yine Kalkandere de köy ve kenti yaşamını bir arada bulunduran Rize ilçelerinden biridir.
12 – PAZAR
Pazar M.Ö. 64 yılında Pompeius tarafından “Athena“ adıyla kurulmuştur. Grekçe bir sözcük olan “Athena” Latincede Minerva akıl, güzellik ve hikmet anlamındadır.Roma konsülü Pompeius tarafından kurulan Athena uzun bir süre Roma’ya bağlı olarak kalmıştır. Athena dağları geçit vermeyen bir güzelliğe sahip olduğundan, zamanın istilacılarından kaçan Grekler, Gürcüler, Mergeller ve Ermenilerin de sığınak yeri olmuştur.Yeryüzünde Müslümanlığın doğuşundan sonra, Emeviler döneminde Anadolu’ nun, özellikle güney bölümlerinde büyük kuşatmalar olmasına karşın, Athena bölgesine Müslümanların geldiğine ilişkin hiçbir belgeye rastlanmamıştır. İlçenin Müslümanlıkla doğrudan temasa geçmesi Türklerin Müslümanlığı kabulü ile başlar. Pazar ve bölgesi 1054 yılında da Müslümanlığı tamamen kabul eder.Trabzon’un Rum Pontus İmparatorluğundan kurtarılması Fatih Sultan Mehmet tarafından 1461 yılında gerçekleşince Rize sahilleri tamamen Osmanlı’ların eline geçmiştir. Athena bölgesi de Türk egemenliğine katılınca Pazar, Ali Paşa’nın emrindeki komutanlara tımar olarak verilmiştir. Erzurum halkının bir bölümü Yavuz Sultan Selim döneminde Rize’ ye yerleştirilmiştir. Pazar Osmanlı döneminde, uzun bir süre tımar olarak yönetilmiştir. Batum Rusya’ ya bırakılmadan Batum‘ a bağlı bir ilçe olarak kalmış, 1864 yılında da tamamen İlçe durumuna getirilmiştir. İlçemiz 1916 yılında Rus işgaline uğramış, 1918 de Rus işgalinden kurtulmuştur. Cumhuriyet döneminde 1928 yılında Athena adı Pazar adıyla değiştirilmiştir. Pazar’ da ‘’Pazar yeri’’ anlamında kullanılmıştır. Pazar Rize’nin doğusunda Hopa – Rize devlet yolu üzerinde doğu batı istikametinde kurulmuştur. Doğusunda Ardeşen, batısında Çayeli, güneyinde Hemşin ve Çamlıhemşin ilçeleri, kuzeyinde de Karadeniz yer alır. Yüzölçümü 315 km2 dir. Pazar arazisi engebeli bir yapıya sahiptir. Arazi derin vadilerle yaratılmıştır. Yılın her mevsiminde düzenli olarak yağış alır. Yazları serin geçmesine karşın, kış aylarının yoğun yağışlı olması nem oranını yükseltmektedir. Akarsuların rejimi düzensizdir. İlçenin en büyük akarsuyu, Hemşin deresidir. Diğerleri Bodasarı, Melyat ve Hunarsu dereleridir.
Kaynak Pazar Kaymakamlığı
